Active4Life; optimization of use and effects of eHealth Een onderzoek om blijvend meer te bewegen

Het merendeel van de chronisch zieken (84%) en van de laag opgeleide volwassenen en ouderen (72%) beweegt te weinig. Bij deze groepen zou zelfs een klein beetje meer bewegen al grote gezondheidsvoordelen hebben. Active4Life onderzoekt hoe je volwassenen en ouderen (ziek en gezond) kunt stimuleren tot blijvend meer bewegen. Daarbij is er extra aandacht voor kwetsbare groepen zoals mensen met een lagere opleiding en met lage gezondheids- en digitale vaardigheden.

Active4Life is gefinancierd door het onderzoeksprogramma Sport en Bewegen van ZonMw en wordt getrokken door prof. dr. Lilian Lechner, Hoogleraar Gezondheidspsychologie aan de Open Universiteit. Maar de uitwerking gebeurt door een heel team. Het consortium bestaat verder uit OU-partners (Psychologie, Informatica, Onderwijswetenschappen), Zuyd Hogeschool, de Universiteit van Amsterdam[LL1] en praktijkpartners Gemeente Kerkrade, Kanker.nl en NLActief, de branchevereniging van de erkende en ondernemende sport- en beweegbedrijven in Nederland. Het project is eind 2019 van start gegaan, begin december 2022 spraken wij met Lilian.

Voortbouwen op E-health interventies

De Open Universiteit heeft de afgelopen jaren reeds meerdere bewezen effectieve beweegprogramma’s ontwikkeld: ActiefPlus voor gezonde 50-plussers, ActiefPlus65 voor 65-plussers (met een chronische beperking), Ik Beweeg voor volwassenen, OncoActief voor kankerpatiënten tijdens/na de behandeling, en KankernazorgWijzer. Van al die programma’s is vastgesteld dat ze daadwerkelijk kunnen aanzetten tot meer bewegen. Dit waren vooral losstaande projecten, in Active4Life gaan de onderzoekers dan ook verder met deze kennis, ervaringen en de data om nieuwe kennis op te doen om volwassenen en ouderen te stimuleren tot meer blijvend te bewegen. “Hoe help je mensen om - ondanks eventuele beperkingen - actief deel te nemen aan de maatschappij. Om bewegen in je dagelijks leven een rol te geven,” vult Lilian aan.

WP1, data science

Het onderzoek bestaat uit 4 stappen of Werkpakketten (WPs). In stap 1 is met geavanceerde data science gezocht naar patronen in de eerder ontwikkelde interventies. Door deze data te combineren en via het gebruik van complexe data science technieken krijgen we meer kennis in de factoren en gedragsdeterminanten die een rol spelen bij het gebruik en de effectiviteit van de huidige interventies. Vragen zijn bijvoorbeeld: welke relevante factoren (als leeftijd, opleiding), gedragsdeterminanten (zoals motivatie en zelfvertrouwen) en (innovatieve) gedragsveranderingsstrategieën kunnen de effectiviteit van toekomstige online programma versterken? “Dit werkpakket bevindt zich op het snijvlak van gezondheidspsychologie en data science. Een mooie leerzame manier om buiten je eigen gebied samen te kunnen werken.”

WP2, experiment met nieuwe eHealth interventies

“EHealth heeft een grote potentie maar uitval is een groot issue bij eHealth interventies, we wilden dan ook graag kijken hoe we mensen langer konden stimuleren om meer te bewegen.”

In WP2 is getest met een (goed werkende) basisinterventie en drie nieuwe mobiele programma-elementen;

  1. monitoring van bewegen via activity trackers;
  2. ESM, een mobiele app met directe feedback in allerlei dagelijkse situaties;
  3. een chatbot (gebaseerd op AI technieken).

Voor elk element is onderzocht: verandert het inbouwen van dit element het beweeggedrag, het commitment, het gevoel van eigen-effectiviteit en de motivatie?
“Inmiddels is gebleken dat met name de activity tracker als toevoeging het beste functioneert. Deze is misschien het meest basic maar het helpt wanneer mensen deze om hun pols hebben en als ze gemakkelijk doelen kunnen stellen en kunnen bijhouden hoeveel men beweegt. We moeten natuurlijk ook rekening houden met de toegang tot de nieuwste technieken en de digivaardigheid, niet iedereen beschikt hier in dezelfde mate over.”

WP3, twee werelden bij elkaar, psychologie en data science

De bevindingen van stap 1 en stap 2 worden geïntegreerd en getest in enkele bestaande interventies. “Wat hebben we geleerd uit de data science om een interventie inhoudelijk beter te kunnen maken én wat zou een goede eHealth toevoeging kunnen zijn uit het experiment van WP2. Hier voegen we al het geleerde samen.” Hieruit volgt een aangepaste interventie die in stap 4 aan twee doelgroepen zal worden aangeboden.

WP4, implementatie

Begin 2023 start de implementatiestudie; de vernieuwde interventies worden geïmplementeerd om te bepalen of de nieuwe toepassingen ook in de praktijk de effecten van de interventies versterkt. De doelgroep bestaat uit tweehonderd 50-plussers en tweehonderd mensen met een beperking. Is het vernieuwde programma inderdaad beter als het gaat om gebruik, bewegen en beweegbehoud? En hoe kun je deze vernieuwde interventies zo goed mogelijk in de bestaande praktijk integreren?

Een nieuwe toevoeging aan dit implementatiedeel is het onderzoeken van drie wervingsstrategieën. “We gaan mensen op drie verschillende manieren deelnemers benaderen, via gemeenten, via NLActief en via social media. Wat we hieruit willen leren is welke strategie het beste werkt voor het werven van deelnemers maar ook of deze strategieën effect hebben op wie er deelnemen en op mogelijk eerdere uitval. We hebben deze extra ruimte waardoor we deze toevoeging mooi kunnen doen.”

Hoe verder

“Het betrekken van de doelgroepen is de basis van alles, dat was door corona nog best moeilijk om te realiseren, maar met wat extra inspanning en tijd is het gelukt. Gelukkig hebben we ook een half jaar extra tijd gekregen voor het implementatieonderdeel van ons onderzoek. Het onderzoek loopt nu door tot zomer 2024, de interventies blijven daarna beschikbaar.” Lilian is blij dat er in het onderzoek breder wordt gekeken en er kennis gedeeld wordt met aanpalende onderzoeken rondom implementatie en een meer integrale aanpak in wijken.“De juiste interventies goed plaatsen, dat zijn de uitdagingen van de toekomst.”

Meer informatie, zie: https://www.ou.nl/en/gezondheidspsychologie-active4life